Charakteryzuje się morfologicznie dorobnotorbielowatością gonad, przewlekłym brakiem owulacji, hiperandrogenizmem, niepłodnością, a często także otyłością.
Kryteria diagnostyczne PCO wg ESHRE/ASRM 2003 obejmują:
- sporadyczny i/lub całkowity brak owulacji (powoduje to zaburzenia miesiączkowania)
- kliniczne i/lub biochemiczne wykładniki hyperandrogenizacji (nadmiernego poziomu hormonów męskich u kobiet)
- policystyczne jajniki w badaniu USG (obecność 12 lub więcej pęcherzyków o średnicy 2 do 9 mm w każdym jajniku oraz/lub zwiększonej objętości jajników)
Dla rozpoznania zespołu policystycznych jajników konieczne jest występowanie przynajmniej 2 z 3 kryteriów oraz wykluczenie innych zaburzeń hormonalnych. Dotyczy on ok. 5-10% kobiet w wieku rozrodczym.
Do powszechnych objawów PCO należą:
- rzadkie, nieregularne lub nieobecne cykle miesiączkowe (oligomenorrhea, amenorrhea). Cykle, które występują mogą być połączone z masywnymi krwawieniami
- niepłodność, wynikająca głównie z braku owulacji
- podniesiony poziom androgenów występujący w postaci hirsutyzmu, trądziku lub cech wirylizacji, takich jak: zmiana sylwetki ciała, przerost łechtaczki, a w ciężkich przypadkach – obniżenie barwy głosu
- centralna otyłość - kształtu jabłka - tkanka tłuszczowa skoncentrowana głównie w dolnej części tułowia
- łysienie androgeniczne (męski wzór łysienia)
- przedłużony czas trwania PMSów (zespołu napięć przedmiesiączkowych), wśród objawów występują: wzdęcia, zmiany nastroju, ból w miednicy, bóle pleców.
- bezdech senny
Profil badań hormonalnych:
- podwyzszona wartośc stosunku stężeń LH i FSH (>2)
- podwyższone stężenie testosteronu i androstendionu
- obniżone stężenie SHBG (białko wiążące hormony płciowe)
Kobiety z PCOS mają większe prawdopodobieństwo wystąpienia:
- Rozrostu endometrioidalnego i raka endometrium
- Insulinooporności/Cukrzycy typu II, powszechnie uważa się, że są spowodowane hiperinsulinemią
- Nadciśnienia tętniczego
- Dyslipidemii
- Chorób układu sercowo-naczyniowego
Leczenie polega na regulacji cyklu poprzez stosowanie hormonalnych środków antykoncepcyjnych o właściwościach antyandrogennych, co daje jednocześnie korzystny efekt kosmetyczny. Kobiety pragnące zajść w ciążę mogą wymagać zastosowania leków stymulujących jajeczkowanie oraz leków obniżających insulinooporność. Gdy leczenie zachowawcze okazuje się nieskuteczne może zajść konieczność leczenia chirurgicznego (kauteryzacji jajników lub klinowej resekcji w laparoskopii). Leczenie hormonalne zapobiega trwałemu uszkodzeniu jajników pod postacią zwyrodnienie policystycznego i trwałej bezpłodnośc